Czechy mają obecnie 17 miejsc na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO, co czyni je jednym z najliczniej reprezentowanych krajów per capita w Europie. Wpisy obejmują historyczne miasta, pałace, sakralne kompleksy oraz elementy niematerialne. Poniżej pełna lista.
Miasta historyczne
1. Historyczne centrum Pragi (1992)
866 hektarów, ponad 1000 zabytków. Zamek Praski, Most Karola, Stare Miasto, Nowe Miasto Karola IV, Malá Strana, Josefov. „Miasto stu wież”.
2. Historyczne centrum Českého Krumlova (1992)
15 hektarów, 340 zabytków. Średniowieczna urbanistyka nietknięta od XVI w., zamek 40 budynków, Barokowy Teatr — unikat.
3. Historyczne centrum Telča (1992)
Renesansowy rynek na tafli wody — 3 stawy otaczają starówkę. 60 kolorowych renesansowych domów z arkadami. Zamek z Salą Złotą (16 sztukaterii). Można obejść w 2 godz.
4. Historyczne centrum Kutnej Hory z Katedrą św. Barbary i katedrą Wniebowzięcia NMP w Sedlcu (1995)
Średniowieczna „mennica Europy” — bito tu grosz praski. Katedra św. Barbary (gotyk 1388–1905, patronki górników). Sedlecka ossuarium — kaplica z 40 000 ludzkich kości.
5. Historyczne centrum Litomyšla z Zamkiem Renesansowym (1999)
Zamek Pernštejnów z 1568 r. — sgraffito na całej fasadzie (8000 elementów, każdy inny), autentyczny XIX-w. teatr zamkowy. Rodzina Bedřicha Smetany (kompozytor).
6. Průhonicki Park (2010)
Krajobrazowy park pod Pragą (250 ha), największa w Europie kolekcja różaneczników i azalii (1800 gatunków). Twórca: Arnošt Emanuel Silva-Tarouca.
Zamki i rezydencje
7. Zamek i park w Kroměříži (1998)
Barokowa rezydencja arcybiskupa ołomunieckiego. Sala Sejmowa (Sejm 1848 r.), obrazy Tycjana, van Dycka, Cranacha. Ogród Kwiatowy (Květná zahrada) — geometryczny, jedyny w środkowej Europie tak dobrze zachowany barok.
8. Areal Lednicko-Valticki (1996)
200 km² krajobrazu komponowanego przez Liechtensteinów. Pałac Lednice (neogotyk), Valtice (barok), Minaret, Świątynia Apolla, Kolonada Reistna, Rybničný Zámeček. Największy taki park w Europie.
9. Kraj Uzdrowiskowy zachodnich Czech (Karlovy Vary, Mariánské Lázně, Františkovy Lázně, 2021)
Wspólny wpis z 8 innymi europejskimi „Great Spas”. Uzdrowiskowa kultura XVIII–XX w. — architektura, wody termalne, tradycje leczenia.
Sakralne obiekty
10. Kościół Wniebowzięcia NMP w Zelenej Hoře koło Ždáru nad Sázavou (1994)
Barokowo-gotycki „bulwar geometryczny” Jana Blažeja Santini-Aichela (1720–1722). Plan pięcioramiennej gwiazdy. Wyjątek w europejskiej architekturze.
11. Kolumna Trójcy Świętej w Ołomuńcu (2000)
35 m wysokości, największa barokowa kolumna Środkowej Europy (1716–1754). 18 rzeźb świętych. Wewnątrz mała kaplica.
12. Bazylika św. Prokopa i dzielnica żydowska w Trebicu (2003)
Największa zachowana dzielnica żydowska poza Izraelem (ok. 120 domów, dwie synagogi). Bazylika 1240 r. — jedyny w Europie przykład sztuki francuskiego cystersko-burgundzkiego gotyku.
13. Górnicki krajobraz Erzgebirge (Krušné hory, 2019)
Wspólny wpis z Niemcami. 750 lat wydobycia (srebro, cyna, żelazo). Sztolnie, huty, kolejki górskie w Jáchymowie, Přebuz, Krupka.
Ostatnie wpisy XXI w.
14. Krajobraz hodowli koni w Kladrubach nad Łabą (2019)
Historyczna stadnina cesarska (od 1579 r.) hodowania KLADRUBSKICH KONI SIWYCH — jedyne ceremonialne konie dworu Habsburgów. Krajobraz agrarny 1500 ha wzorowo zachowany.
15. Zamek Přemyslidów w Ołomuńcu z Katedrą św. Wacława (planowany wpis 2025)
Romański zamek (XII w.) z gotycką katedrą 1109 r. — grób pierwszego czeskiego biskupa. W trakcie procedury nominacyjnej.
Dziedzictwo niematerialne
16. Sokolstwo — tradycje słowackich pasterzy (2005, obszar czeski)
17. Krajobraz obwodu wystawiania krajów CZ (2016) — Verbunk męski taniec ludowy
Trasy 3-dniowe UNESCO
Praga + okolice (3 dni): Praga (2 dni) + Kutná Hora (1 dzień)
Południowe Czechy (3 dni): Č. Krumlov + Č. Budějovice + Třeboň
Morawy (3 dni): Ołomuniec + Kroměříž + Lednice-Valtice
Wschodnie Czechy (2 dni): Litomyšl + Kutná Hora